Aneta Głowacka, Eugenia Sojka | O Floydzie Favelu. Zamiast wstępu

 

Floyd Favel, który wywodzi się z narodu Kri z prowincji Saskatchewan w Kanadzie, jest teoretykiem teatru, eseistą i reżyserem teatralnym. Doświadczenie zdobywał w Native Theatre School w Ontario i Tukak Teatret w Danii (szkoła teatralna zajmująca się rdzenną kulturą Inuitów z Grenlandii i Samów ze Skandynawii) oraz w Ośrodku Praktyk Teatralnych w Pontederze we Włoszech, założonym przez Jerzego Grotowskiego. Obecnie pracuje nad autorską metodą (Native Performance Culture) przekładania kultury rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej na język teatralny, który jednak różniłby się od systemów teatralnych wypracowanych w zachodniej kulturze. W swoich poszukiwaniach uwzględnia specyficzny sposób śpiewu (wykorzystywany na przykład podczas ceremonii) oraz język znakowy Indian, opiera się również na systemie piktograficznym Lacota Winter Count. Jego koncepcja rdzennego teatru zakłada wypracowanie własnej metody, technik pracy i świadomości ciała, które będą mogły być praktykowane przez ludzi pochodzących z różnych kultur.

Jako eseista Favel pochyla się często nad tematyką degradacji środowiska naturalnego i jej konsekwencji dla ludności rdzennej. Pisze o grabieżczej polityce kolonialnych rządów Kanady, która doprowadziła również do skłócenia wielu rdzennych narodów. Większość wodzów dziedzicznych (to tradycyjny system władzy zakładający jej dziedziczenie; został on zastąpiony przez kolonialny system narzucony przez „Indian Act” — ustawę z 1876 roku) sprzeciwia się polityce ekonomicznej tego kraju, prowadzącej do klimatycznej i ekologicznej katastrofy. W ostatnich latach nasiliły się ich protesty przeciwko rozbudowie rurociągu Trans Mountain, którego trasa biegnie przez ziemie święte dla rdzennych narodów. Ich członkowie nie zgadzają się na zwiększanie eksploatacji piasków roponośnych w prowincji Alberta i odrzucają argument korzyści ekonomicznej dla całego kraju. Dzieje się to w szczególnym czasie — ogłoszenia przez Kanadę klimatycznego stanu wyjątkowego w maju 2019 roku. Mimo to tylko parę tygodni później (19 czerwca 2019 roku) rząd Kanady ogłosił rozbudowę ropociągu Trans Mountain z prowincji Alberta na zachodnie wybrzeże kraju, co większość rdzennej ludności uznała za moralnie niedopuszczalne. Premier Kanady uległ presji przemysłu naftowego. Już w 2018 roku federalny sąd apelacyjny wykazał błędy w dokumentacji dotyczącej oceny wpływu rozbudowy tego rurociągu na środowisko naturalne oraz zaniedbanie konstytucyjnego obowiązku konsultacji z rdzenną ludnością, która domaga się udziału w decyzjach dotyczących bogactw naturalnych i potencjalnego udziału w zyskach.

Teksty Favela dowodzą jego holistycznego światopoglądu, wrażliwości ekologicznej oraz szacunku do ziemi. Zwraca on uwagę na duchowe, kulturowe i społeczne relacje z tradycyjnymi terenami. Pokazuje, że tradycyjne prawa, zwyczaje i praktyki odzwierciedlają zarówno związek z ziemią, jak i odpowiedzialność za jej ochronę dla przyszłych pokoleń. Głos przedstawiciela rdzennej ludności kraju uznanego za jedno z najlepszych miejsc do życia na ziemi jest ważny przede wszystkim dlatego, że sytuacja wielu „Indian”, Inuitów i Metysów niestety zaprzecza temu powszechnemu poglądowi.

 

Tekst ukazał się w numerze 1-2/2019 Kwartalnika Kulturalnego „Opcje”.

Dodaj komentarz