Archiwa kategorii: Opcje 1.1

Marek Lyszczyna | (Nie)moralne safari („Safari”, reż. Ulrich Seidl)

Ulrich Seidl bez wątpienia należy do grona najciekawszych, a zarazem najodważniejszych współczesnych twórców. Austriacki reżyser prowokuje do myślenia w sposób niezwykle intensywny, a zachodnie społeczeństwo krytykuje w sposób niezwykle bolesny. Jego odwaga przejawia się nie w przekraczaniu kolejnych granic czy epatowaniu szokującą wizualnością na ekranie, ale w odzieraniu ze złudzeń naszych wyobrażeń o nas samych, łącznie z tymi, które dotyczą sfer tabu. Seidl nie ocenia, nie moralizuje; naga prawda pokazanego na ekranie zdarzenia wystarcza zarazem za najmocniejszy komentarz.

Tak było, odkąd pamiętam, odkąd pierwszy raz zetknąłem się z jego twórczością ponad dziesięć lat temu, gdy premierę miał „Import/Export”. Film ten zarysowywał główne tematy, które Seidla nurtują do dziś; kondycja (nie tylko moralna, ale także fizyczna) Europy Zachodniej, kontrasty i położenie tych, którzy do tego świata nie przynależą. Austriacki reżyser krytykuje jednak w stylu godnym Wiednia złotej epoki Herberta von Karajana. W jego filmach nie ma śladu pseudointelektualnego moralizowania typowego dla części środowisk lewicowych. Seidl pokazuje patologie, ale ich nie ocenia, pozostawiając wyciągnięcie wniosków inteligencji widza. „Import/Export” ukazuje dwie historie młodych ludzi: ukraińskiej pielęgniarki, która emigruje zarobkowo do Wiednia, oraz młodego Austriaka, który wraz  z ojcem prowadzi szemrane interesy na Ukrainie. Ukrainka kończy w seks-biznesie, Austriak przeżywa swego rodzaju katharsis. Sceną jak w soczewce ogniskującą filmowy świat Ulricha Seidla jest moment, w którym bohaterka filmu zatrudnia się jako sprzątaczka w domu bogatych Austriaków. Tam za zadanie ma między innymi czyszczenie wypchanych trofeów, nie ma jednak know-how. W świecie ogromnego, postradzieckiego i postapokaliptycznego ukraińskiego blokowiska, z którego pochodzi, to nawet nie fanaberia. To jak inna czasoprzestrzeń. Dziewczyna zostaje szybko skarcona i pouczona, jakimi środkami ma czyścić futro wypchanego zwierzaka, jaką szmatką oczy, jaką szczoteczką zęby. Czyż może być bardziej wymowna scena? Czytaj dalej

Karolina Kostyra | Wszystkie dzieci Spielberga

Od premiery „E.T.” (1982, reż. Steven Spielberg) minęły już przeszło trzy dekady. Dorosły już dzieciaki wychowane na baśni o obcym i latających rowerach. Teraz z kamerą wracają do kosmicznych przeczuć z dzieciństwa.

Popularność „Stranger Things” (2016, Matt Duffer, Ross Duffer) tłumaczy się przeważnie głębokim emocjonalnym zaangażowaniem, jakie serial wywołuje u odbiorców. Strategię obraną przez braci Duffer można nazwać lizusowską i cyniczną albo przepojoną miłością do przeszłości. Jakby nie było, nie ma w niej zbyt wiele miejsca dla subtelności i niedomówień. Syntezatory przywodzą na myśl Johna Carpentera albo co drugi nowofalowy zespół z lat 80. Niespokojne małe miasteczko kojarzy się ze Stephenem Kingiem, zaś konkretne wątki fabularne utkane są ze skrawków popularnych produkcji ery VHS. Sama historia w zasadzie niespecjalnie nas zajmuje. Na pierwszy plan wysuwa się obraz, który przez popkulturową pamięć trafia wprost do serca spragnionych nostalgii widzów. Neonowa czcionka przypomina logo drugoligowej wytwórni filmowej widziane kiedyś na kasetach z wypożyczalni. A to przecież tylko początek. Są jeszcze kadry z dzieciakami na rowerach, tajemnicze wilgotne lasy, pokój rozświetlony lampkami choinkowymi i ta dziewczynka z dziwnym wyrazem twarzy. Czytaj dalej

Dominika Dolata | Figury wobec reguł gry („Na pokuszenie”, reż. Sofia Coppola)

Sofia Coppola przenosi nas w środek XIX wieku, w samo serce wojny secesyjnej, czy może raczej: w jej osierdzie. Chociaż wydarzenia polityczne są jednym z najbardziej znaczących czynników budujących sytuację fabularną, w filmie nie pojawia się ani jedna scena ukazująca działania wojenne. Istota konfliktu Północy z Południem też rysuje się ledwo we wzmiankach na drugim planie; perspektywa skierowana jest bowiem na zupełnie innego rodzaju zmagania.

W rezydencji w środku lasu, niczym w zaczarowanym zamku, wiedzie specyficzny, wyizolowany żywot garstka uczennic i opiekujące się nimi dwie nauczycielki. Internat wyludnił się wskutek toczącej się wojny, a kontynuowanie codziennego, szkolnego trybu zajęć czyni placówkę bardziej oniryczną i absurdalną, niż kiedykolwiek mogłaby być. Obowiązek i repetycja, służące utrzymaniu za wszelką cenę „normalności”, mają daleko większe znaczenie niż refleksja nad patową sytuacją i jej źródłami. Refleksja ta pozostawiona jest odbiorcy, a impulsem do jej podjęcia, intensyfikującym presję napierającą na seminarium, jest pojawienie się w tym świecie mężczyzny. Czytaj dalej

Kasper Pfeifer | Towarzysze źli: Bruno Jasieński (1)

Odkąd zostałem poszukiwaczem Prawdy i zacząłem skrolować internet, pewne fakty nie dają mi spokoju.
Mając na uwadze niedawne protesty przeciwko dekomunizacji Brunona Jasieńskiego 1, trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że dążenie do niej to druga, obok robienia pierogów, ważna polska tradycja. Młoda, przyznaję, ale zakorzeniona w praktyce dostatecznie głęboko, by okazjonalnie zdominować zarówno dyskurs medialny, jak i rozmowy przy kotlecie.Można się nawet pośmiać z niektórych jej odsłon, jak na przykład z debaty rozpoczętej przez Adama Kalitę, pracownika IPN-u, na temat dekomunizacji ulicy Dworcowej w Krakowie, a także z ustawy dezubekizacyjnej, za sprawą której odbiera się lwią część rent i emerytur piłkarzom grającym w reprezentacji Kazimierza Górskiego, uznając – całkiem na serio – że, podobnie jak Jasieński, przyłożyli oni rękę do rozwoju totalitaryzmu w okresie PRL. Czytaj dalej

Piotr Jemioło | Wiersze

[Odkąd w kwietniu zatrułem się kebabem]

Odkąd w kwietniu zatrułem się kebabem,
nabrałem podejrzeń do Turków i tureckiej kuchni.
Nie lepiej było zjeść wrocławską knyszę, mamine
klopsiki? Moje życie potoczyłoby się inaczej,

a tak myślę o maczecie w volkswagenie ojca.
Czy mój ojciec wiedzie podwójne życie
i po zmroku wyrzyna Turków
w odwecie za skażone mięso?

Jeśli kocha syna, byłby zdolny do takich czynów.
Jeśli syn kocha ojca, nie myślałby o nim
jako o krwiożerczym popaprańcu.

Mama nie wierzy, że któryś z synów odwiedzi ją
na cmentarzu. Chyba ma o nas niskie mniemanie,
choć ja akurat zawsze chwalę jej przepyszne

klopsiki w sosie koperkowym.

08.09.2017


Czytaj dalej

lipiec-sierpień 2017 (25-26)

LITERATURA

Katarzyna Ślączka | Wiersze

Tomasz Dalasiński | Wiersze

FILM I MULTIMEDIA 

Wojciech Sitek | Kontrrewolucja Clinta Eastwooda („Wzgórze złamanych serc”, reż. Clint Eastwood)

Paweł Sadowski | Dwa szczyty czy szczyty szczytów? Na marginesie „Miasteczka Twin Peaks” (2017)

Marek Lyszczyna | Rehabilitacja Dunkierki („Dunkierka”, reż. Christopher Nolan)

SZTUKA

Sabina Rotowska-Śpiewak | Architektoniczne koncepcje, kreacje i konteksty Marka Dziekońskiego

Kevin Nazencew | Polska szkoła buntu („Nie jestem już psem”, Muzeum Śląskie)

maj-czerwiec 2017 (23-24)

LITERATURA

Kasper Pfeifer | Wiersze

Hanna Kocur | Życie ukryte w słowach (Grzegorz Bogdał, „Floryda”)

FILM I MULTIMEDIA 

Janusz Musiał | („Teoria i estetyka fotografii cyfrowej – antologia”, red. Piotr Zawojski)

SZTUKA

Agnieszka Karpiel | Pomiędzy słowem a obrazem (Krzysztof Szlapa „W zasięgu wzroku”)

Zuzanna Sokołowska | Po zmierzchu (Jun’ichirō Tanizaki, „Pochwała cienia”)

marzec-kwiecień 2017 (21-22)

LITERATURA

Robert Rybicki | Kapryśną konstrukcją jest język (Cezary Domarus, „cargo, fracht”)

Jakub Skurtys | Życie ze szmat (Edward Pasewicz, „Miejsce”)

FILM I MULTIMEDIA 

Michał Ryszka | Kulturowe dziedzictwo technologii VHS

Bartosz Sitek | Filmem w deficyt – terapia z wykorzystaniem kinematografii jako krok ku pełniejszemu funkcjonowaniu społecznemu (Małgorzata Kozubek, „Filmoterapia. Teoria i praktyka”)

SZTUKA

Magdalena Lara | Muzealny speed dating

Agata Stronciwilk | Materia i pustka (Anish Kapoor)

Magdalena Zięba | Paul Bik. Pastelowe warstwy znaczeń

styczeń-luty 2017 (19-20)

LITERATURA

Robert Rybicki | Jurczakopamięć (Radosław Jurczak, „Pamięć zewnętrzna”)

Maciej Topolski | Collecta IV

FILM I MULTIMEDIA

Urszula Honek | „Zwierzęta nocy” (reż. T. Ford)

Marek Lyszczyna | „Wołyń”, czyli stracona szansa (reż. W. Smarzowski)

SZTUKA

Sabina Rotowska-Śpiewak |Lwowski modernizm w Muzeum Architektury we Wrocławiu

wrzesień-październik 2016 (17-18)

LITERATURA

Robert Rybicki | Latający Orfeusz Monty Baczona (Marek K. E. Baczewski, „Projekt «Orfeusz»”)

Jakub Skurtys | Ja, stróż latarnik (Dawid Mateusz, „Stacja wieży ciśnień”)

 

FILM I MULTIMEDIA

Aleksandra Idczak | Głośniej od innych („Knives Out”, reż. Przemysław Wojcieszek)

Jakub Skurtys | Not so serious, man („Neon Demon”, reż. Nicolas Winding Refn)

 

SZTUKA

Zofia Diamant | Świat w roli świata (Marcin Ryczek „The Moment”)