O sobie, o Rosji, o duszy rosyjskiej. Dzienniki Zinaidy Gippius | Iwona Krycka-Michnowska

o sobie..._krycka

W dziennikach Zinaida Gippius nadaje swej biografii pewien porządek narracyjny, zaś zmieniająca się dominanta ich struktury bądź forma wypowiedzi odpowiada kolejnym fazom tej biografii. Snując opowieść o sobie i świecie, zauważa momenty szczególnie istotne, których konsekwencje określają jej dalsze losy i dają impuls do pisania. Poddane oglądowi wczesne dzienniki obrazujące egotyczną młodość diarystki wskazują na jej skłonność do autorefleksji i opisu własnej świadomości. Zwłaszcza w notatkach z przełomu wieków silne jest dążenie do autoanalizy, pogrążania się w swym świecie wewnętrznym. Stopniowo jednak diarystka zaczyna odczuwać coraz silniejszą potrzebę innego, by stać się w pełni sobą. Wizerunek ekstrawaganckiej artystki-dekadentki przymierzającej różne maski zderza się tu z wizerunkiem zorientowanej metafizycznie „myślicielki” tęskniącej za ideałem dwójjedni, która tworzy własną teorię miłości-zakochania. W późniejszych dziennikach częściej dochodzi do głosu pragnienie rejestracji wydarzeń i opisu świata. Tym samym zapisy diarystyczne Zinaidy Gippius prezentują przejście „ja” od prywatności do faktów ponadjednostkowych: dziejów ojczyzny, Europy i świata. Od egocentrycznego pytania o siebie do uniwersalnej refleksji nad naturą i kondycją człowieka.

(fragment książki)

SPIS TREŚCI

Uwagi wstępne — 7

Część I. W Rosji — 57

1. W poszukiwaniu siebie: Contes d’amour — 67
1.1. Geneza i struktura dziennika — 67
1.1.1. Funkcje dziennika — 74
1.1.2. „Dichtung und Wahrheit”. Przemilczane, niedopisane, wycięte — 78
1.1.3. Adresat — 83
1.2. „Ja” zdezintegrowane. O ciele, płci i kobiecości — 87
1.3. W stronę harmonii. Metafizyka miłości — 112
1.3.1. Wyobrażane — 133
2. Poszukiwanie Boga: O Tym, co było — 140
2.1. Geneza i struktura dziennika — 147
2.2. W stronę pełni: „Święta wspólnota” — 152
2.3. O Antychryście i rewolucji — 173
2.3.1. Terminarz paryski. 1908 — 183
3. W obliczu historii: Dzienniki petersburskie — 196
3.1. Geneza i struktura — 198
3.1.1. Semantyka tytułów — 205
3.1.2. Datowanie — 207
3.1.3. Narracja — 209
3.1.4. Postawa diarystyczna — 215
3.1.5. Struktura i styl — 221
3.2. Opowieść o zagładzie Petersburga — 226
3.3. O Rosji, Rosjanach i „duszy rosyjskiej” — 243
3.4. Rewolucja i bolszewizm — 276

Część II . Na emigracji — 302
1. Na rozdrożu: Dziennik warszawski — 311
1.1. Geneza i struktura — 325
1.2. O Polsce i Polakach — 332
2. W obliczu utraty — 356
2.1. Ja — Ty — On: Brązowy zeszyt — 364
2.1.1. Geneza i struktura — 364
2.1.2. Dmitrij Fiłosofow — 371
2.1.3. Boris Sawinkow — 380
2.2. Ja i Ona: „trylogia diarystyczna” Dziennik 1933 roku, Kilka komentarzy do komentarzy i co nieco o Tatianie do Tatiany, Dziennik 1934 roku — 387
2.2.1. Terminarz na rok 1932 — 388
2.2.2. Geneza i struktura „trylogii” — 399
2.2.3. Tatiana Manuchina — 406
3. Ja i Bóg: Wybór? — 425
3.1. Geneza i struktura dziennika — 433
3.2. O cierpieniu, śmierci i zbawieniu — 440
4. Wobec totalitaryzmów — 456
4.1. Dziennik włoski: faszyzm — 461
4.2. Rok wojny, Szare z czerwonym: bolszewizm i nazizm — 472
4.2.1. Przed katastrofą — 474
4.2.1.1. Terminarz na rok 1939 — 488
4.2.2. Wojna — 495
Zakończenie — 513
Bibliografia — 525
Резюме — 566
Summary — 571
Indeks nazwisk — 576

Dodaj komentarz